X
تبلیغات
علم نجوم

علم نجوم

بررسی علم نجوم

سیارات

 

: سیارات

سیارات اجرام تقریبا کروی جامد و بزرگی هستند که به دور خورشید می گردند . البته سیاره ای که بهتر از همه می شناسیم- زمین خودمان است . همه سیارات نسبتا سردند و بازتاب نور خورشید آنها را مرئی می کند . بعضی از آنها را می توان هر چند وقت یکبار با چشم برهنه دید . ولی سه سیاره را فقط به کمک تلسکوپ می توان مشاهده کرد . در نظر اول - سیارات هم مانند انبوه ستاره هایی اند که در آسمان می درخشند - ولی یک ناظر می تواند    . به کمک یکی از مشخصات زیرین - یا بیشتر - سیاره را تشخیص دهد

 الف : سیارات با نوری پایدار می درخشند .  در حالیکه در مورد ستاره هاچنین نیست

 نوری که از ستاره ها به چشمان ما می رسد - به نظر می آید که هم از نظر رنگ و هم از نظر روشنی- به سرعت تغییر می کند این تغییرات رنگ و روشنی همان چشمک زدن ستاره ها است

ب  : سیارات آسمان را سیر می کنند . سیاره ای که زمانی نزدیک ستاره ای بوده ممکن است بعدا در نزدیکی ستاره ای دیگر مشاهده شود . از طرف دیگرستاره ها نسبت به یکدیگر ظاهرا مواضع ثابتی را اشغال می کنند .

واژه سیاره خود به معنی " سیر کننده " است

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 4:25  توسط صابر صمدی  | 

سحابی ها

 

: سحابی ها

سحابی - ابر وسیعی متشکل از غبار و گاز است . گازهایی که آن را تشکیل می دهند بسیار رقیق و در دمایی کم اند . سحابی ها به علت نور خود نمی تابند بلکه بر اثر نور ستارگان مجاور قابل رویت اند . در صورتی که به این ترتیب مرئی شده باشند - به ستاره ای محو و ابری می مانند . ولی به اندازه و ساختمان واقعی آنها فقط به کمک تلسکوپ می توان پی برد . سحابی های دیگر - تاریک اند و مانع نور ستارگانی می شوند که پشت آنها قرار  . دارند

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 4:9  توسط صابر صمدی  | 

ستارگان

 

: ستارگان

ستاره ها گوی های بزذگی از گاز بسیار گرم اند که به واسطه نورشان می درخشند . دمای آنها در سطح - هزاران درجه و در داخل - بسیار بیشتر است . در این دماها - ماده نمی تواند به صورتهای جامد یا مایع وجود داشته باشد . گازهایی که ستاره ها را می سازند بسیار غلیظ تر از گازهایی است که معمولا بر سطح زمین وجود دارد . چگالی فوق العاده زیاد این گازها معلول فشارهای عظیم داخل ستاره ها است

ستاره ها در فضا حرکت می کنند - اما حرکت آنها به آسانی مشهود نیست . در طول یک سال رد هیچ تغییری را در وضعیت نسبی آنها نمی توان یافت . حتی در هزار سال نیز حرکت قابل ملاحظه ای در آنها مشهود نمی افتد . نقش و الگوی آنها در حال حاضر کم و بیش دقیقا همان است که هزار سال پیش بود  .  این ثبات - پیامد فاصله عظیمی است که میان ما و آنها وجود دارد  .  با این فواصل چندین هزار سال طول می کشد که تغییر قابل     ملاحظه ای در نقش ستاره ها پدید آید . - این ثبات ظاهری مکان ستاره ها موجب شده است که نام متداول " ثوابت " به آنها اطلاق شود

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 3:55  توسط صابر صمدی  | 

در آغاز

درآغاز

بلامیلیارد سال پیش باید هوا سرد بوده باشد - فوق العاده سرد . درست در این محل جایی که اکنون درختان - خیابانها و مردم هستند - درست اینجا در گوشه کوچکی از کهکشان ما . ولی سالها پیش - خیلی سالها پیش - قبل از پیدایش خورشید و تکوین سیارات - مواد پراکنده بین سیاره ای* تقریبا به حالت خلا کامل و با برودت بسیار - در تیرگی بین ستاره های قدیمی - میلیاردها کیلومتر از هر سو گسترده بودند

هوا میبایستی سردتر از 50 درجه بالای صفر مطلق بوده باشد . در مقایسه "دمای اتاق" حدود 300 درجه بالای صفر مطلق است و اکسیژن هوایی که ما استنشاق می کنیم در 90 درجه بالای صفر مطلق به مایع تبدیل می شود . اما گاز" بین سیاره ای" اولیه در خطر انجماد یا تبدیل به مایع شدنئنبوده است . اتم ها آنقدر از هم فاصله داشته اند که احتمال برخورد و به هم چسبیدن آنها بسیار اندک بوده است

بایستی تقریبا خلا کامل بوده باشد : فقط 12 اتم در هر سانتیمتر مکعب . برای مقایسه - هوایی که ما استنشاق میکنیم حاوی تقریبا 30 میلیون تریلیون اتم در هر سانتیمتر مکعب است . یک مسافر فضایی فرضی به زحمت می توانست تشخیص دهد که در میان ابر عظیمی از گازدر حرکت است . ابر و گاز اولیه ای که سرانجام منظومه شمسی ما را به وجود آورده اند

بین این گازها هیدروژن از فراوان ترین آنها بود . تقریبا  75/0توده ابر بین سیاره ای از نظر وزن از هیدروژن تشکیل می شد . و 25/0ازهلیم بود

این فزونی هیدروژن و هلیم در فضای بین سیارات بر تمام عناصر سنگین تر کاملا اثر گذاشت . چون بیش از 95 /0  جرم توده ابر بین سیاره ای از هیدروژن و هلیم تشکیل می شد - فقط چند درصد بقیه این جرم از همه اجسام سنگین تر و مرکب تشکیل می گردید . برخی از این عناصر سنگین تر به شکل ذرات بینهایت ریز گردوغبار بودند که اندازه آنها یکهزارم میلیمتر می رسید . اما این عناصر آنقدر نادر بودند که تعداد ذرات گردوغبار خللی کم بود و از یکدیگر فاصله زیادی داشتند . مسافر فضایی مورد اشاره ما فقط صد تا از این ذرات میکروسکوپی را در یک کیلومتر مکعب درون توده ابر بین سیاره ای میتوانست پیدا کند

این ذرات گرد و غبار که با فاصله های دور از هم در فضا سرگردان بودند غالبا از سیلیکون - منیزیم - آلومینیوم و آهن تشکیل می شدند .  دقیقا از همان موادی که سنگهای معمولی از آنها ساخته شده اند  . اما علاوه بر این - عناصر شناخته شده ای مانند کربن -  اکسیژن و نیتروژن گاهی به صورت مولکولهای آلی پیدا می شدند . در فضای بین سیاره ای تعداد زیادی ملکولهای آلی مختلف وجود دارد . این بدان مفهوم است که قالبهای ساختمان شیمیایی حیات - سالها قبل از تشکیل خورشید و سیارات در فضا وجود داشت  

interstellar*  


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 3:50  توسط صابر صمدی  | 

تاریخچه نجوم

 

: تاریخچه نجوم

تاریخ نجوم را می توان به سه دوره تقسیم کرد: دوره زمین مرکزی . دوره کهکشانی و دوره کیهانی

آغاز دوره اول در تاریخ باستان است و پایان آن در قرن شانزدهم . دوره دوم از قرن هفدهم تا قرن نوزدهم طول کشید و دوره سوم در قرن بیستم آغاز شد و هنوز ادامه دارد

: دوره زمین مرکزی

 منجمان نخستین معتقد بودند که زمین باید در مرکز جهان باشد و فرض می کردند که خورشید و ماه وستارگان به دور زمین ساکن میگردند . علاقه آنان که به معنای امروزی کلمه چندان علمی نبود به طور عمده معطوف بود به مسائل عملی و به رابطه واقعی یا فرضی رویدادهای آسمانی با حوادث زمینی و به جستجوی آسمان به خاطر یافتن نشانه هایی از وقایع سعد و نحس . با وجود این کشف های برجسته ای در این دوران صورت پذیرفت.گاهشماری با دقت زیاد رشد کرد . دایره البروج- مسیر ظاهری خورشید از میان ستارگان -  به دقت تمام تعریف شد . دوره کامل کسوف و خسوف تعیین گردید و حتی در قرن دوم پیش از میلاد به حرکت محور زمین پی برده شد . پایان دوره زمین مرکزی در قرن شانزدهم با شخصیت بزرگ نیکولائوس   کوپرنیکوس  پیوندی نزدیک دارد

: دوره کهکشانی

  میتوان گفت که نجوم جدید با این دوره آغاز می شود . کوپرنیکوس نشان داد که زمین نه تنها مرکز جهان نیست بلکخ فقط یکی از سیاراتی است که به دور خورشید مرکزی می گردد . معلوم شد که زمین که به هیچ روی منحصر به فرد نیست سیاره ای کاملا معمولی است که به طرزی معمولی حرکاتی معمولی دارد

در حقیقت آشکار شد که خورشید مرکزی خود ستاره ای از ستارگان بی شمار آسمان است.یکی از میلیاردها ستاره دوروبر ما است که برخی بزرگترو بعضی کوچکتر از خورشید- برخی سنگینتر و بعضی سبکتر از آن اند

در این دوره روش مطالعه نجوم پیوسته علمی تر شد و انگیزه اصلی آن میل به شناخت و فهم قوانین بنیادی حاکم بر حرکت اجرام آسمانی و توضیح چیزهایی بود که بشر به چشم می دید

پیشرفتی که از قرن شانزدهم تا پایان قرن نوزدهم صورت گرفت نتیجه تلفیق کارآمدی بود از رصدهای پر دامنه-وسایل پیشرفته و کار نبوغ آمیز علمی

رصد ها : اطلاعات عظیمی که اهمیت بنیادی داشت با کار سخت رصدکنندگان دقیق که نام بزرگ تیخوبرائه (1601-1546) در صدر آنان است جمع آوری شد

وسایل : البته ورود تلسکوپ به ساحت نجوم توسط گالیلئو گالیله (1642-1564) در 1610 نشانه مرحله مهمی در تکامل علم نجوم به شمار می رود . همان طور که اختراع بعدی طیف نما نیز چنین بود . این دو وسیله مکمل یکدیگر بودند : تلسکوپ رویت ستارگان را با وضوحی بیشتر ممکن می سازد و طیف نما نور ستارگان را تجزیه می کند و اطلاعاتی در باره ستارگان در اختیار ما می گذارد

نبوغ : نجوم نیز مانند هر علم دیگری برای پیشرفت خود نیازمند تلاش مغزهای بزرگی است که بتوانند بینش-تخیل-شهود و نیز دانش زیاد را بر اطلاعات رصدی تطبیق دهند . یوهانس کپلر(1630-1571) و سر ایزاک نیوتن(1722-1642) .کپلر با کشف قوانین حرکت سیارات و نیوتن با کشف قانون گرانش عمومی- در زمره این اندیشمندان بودند

: دوره کیهانی

در این دوره آشکار شد که کهکشان ستاره هایی که خورشید ما به آن تعلق دارد فقط یکی از کهکشان های بسیاری است که برخی بزرگ تر از کهکشان ما و بعضی کوچک تراند  . بخش زیادی از تحقیقات نجومی یک قرن اخیر به این کوشش اختصاص داشته است که تصویری کامل از جهان به دست آوریم . تلسکوپ های نوری بزرگ تر و نیز تلسکوپ های رادیویی عظیم برای کمک به این تحقیقات ساخته شده اند

نابغه نظری بزرگی که در ذهن عامه مردم بیش از همه با این دوره ارتباط داده می شود دکتر آلبرت اینشتاین فقید(1955-1879) است . (هر چند که او در درجه اول یک فیزیک دان و ریاضی دان بود) . کیهان شناسی و اختر فیزیک سخت به نظریه نسبیت او متکی اند

در این دوره نجومی است که ما زندگی می کنیم و تا پایان آن راه درازی در پیش است

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 3:36  توسط صابر صمدی  | 

اجزای تشکیل دهنده جهان

 

: مقدمه و تعاریف

از زمانی که بشر از خود و از جهانی که در آن سکنی دارد آگاه شده است آسمان را با ترس و شگفتی منبع جذبه ای پایدار و افسون کننده دانسته است . ترس و شگفتی مطالعه و علم را سبب می شود . بشر که بی وقفه در تلاش فائق آمدن بر جهل و حل اسرار بود - سرانجام علم نجوم را پدید آورد

نجوم علم مواضع-حرکات-ساختمان ها-سرگذشت ها و سرنوشت های اجرام آسمانی است . نجوم در سیر تحول خود به عنوان یک علم-بسیاری از قوانین بنیادی حاکم بر این اجرام را کشف کرده است . اما در ماهیت پژوهش علمی است که کار آن هرگز پایان نپذیرد و دراینجا نیز چون علوم دیگر-تلاش های بسیار به جا مانده است که باید انجام شود

چرا به مطالعه نجوم می پردازیم؟

نجوم را مطالعه می کنیم زیرا که اندیشه جستجوگر هوشمند باید سوال کند و به جستجوی پاسخ برآید- باید "چرا" را بداند و "چگونه" را دریابد و بشر ازهمان آغاز هر وقت که به بالا نظر افکنده است - آسمان را دیده است که همیشه با مسائلی ناسنجیدنی در برابرش قرار داشته و همواره او را برای حل اسرارش به چالش طلبیده است

بشر در یک مرحله- واکنش خود را به صورت جادو و اسطوره بیان کرد و این واکنش در هنر - ادبیات و ادیان جهانی تجلی یافت . او در مرحله ای دیگر کوشید تا برای پدیده های آسمانی - که آنها را به کمک حواسش درمی یافت- توضیح علمی فراهم آورد و این توضیحات موضوع علم نجوم اند

: اجزای تشکیل دهنده

زمینی که بر روی آن زندگی می کنیم یک سیاره است - یکی از چند سیاره ای که به دور خورشید می گردند . چشم برهنه می تواند خورشید-چند سیاره-یک قمر(ماه) -چند هزار ستاره تیرهای شهاب(شخانه ها) و گهگاه ستاره ای دنباله دار را رویت کند

این اجرام آسمانی - اجزایی هستند که عالم را تشکیل می دهند- کم و بیش به همان صورتی که خانه ها-مساجد-بیمارستانها- و گردشگاه ها اجزای تشکیل دهنده یک محله اند

تا جایی که دانش ما اجازه می دهد عالم از ستاره ها(میلیاردها میلیارد ستاره) -سحابی ها-سیارات-سیارکها-اقمار-ستاره های دنباله دار و غیره تشکیل شده است

+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 3:22  توسط صابر صمدی  | 

مقدمه

نجوم در شمار معدود دانش هایی است که علاقمند غیر متخصص هنوز می تواند در پیشبرد آن سهمی داشته باشد.در تاریخ نجوم کشف های زیادی را می توان برشمرد که به وسیله این منجمان غیرحرفه ای صورت گرفته است. ت.ا.ر.فیلیپس کشیشی که به خاطر مطالعاتش درباره مشتری شهرت یافت . و.هی بازیگر و کمدینی که در سال 1933 لکه سفید زحل را کشف کرد . و.ف.دنینگ حسابداری که به خاطر پژوهش هایش درباره سیارات و شخانه ها به دریافت مدال طلای انجمن سلطنتی نجوم انگلستان نائل آمد و بالاخره گروت ربر مهندسی که(تلسکوپ)رادیویی ساخت خودش را در حیات منزلش کار گذاشت و درگیرودار جنگ جهانی دوم نخستین نقشه رادیویی کهکشان را فراهم آورد همه منجمانی غیرحرفه ای (آماتور)بودند.جذبه نجوم و شوق آشنایی با ستارگان و کهکشان ها همراه با این امید که میتوان بی آن که منجمی حرفه ای بود کاری مفید در این علم انجام داد موجب شده است که پیوسته بر منجمان غیر حرفه ای(آماتور)افزوده شود.امروز در بسیاری از کشورها انجمن های ملی نجوم آماتوری تشکیل شده است.این انجمن ها با راهنمایی اهل فن مقدمات این علم راه پژوهش و مطالعه را به علاقمندان می آموزد و حاصل کار آنان را در اختیار دیگران قرار می دهند . طبیعی است که به وسیله امکانات اندک و پیشینه علمی نسبتا محدود منجم آماتور حوزه فعالیت های وی نیز در قیاس با منجم حرفه ای بسیار محدودتر باشد . منجمان غیر حرفه ای ورزیده بیشتر به رصدهای سیاره ای و مطالعه شهابوارها و شخانه ها و بررسی تغییرات نور ستارگان متغیر و چندگانه می پردازند
+ نوشته شده در  سه شنبه یازدهم دی 1386ساعت 2:18  توسط صابر صمدی  |